Νομός Πέλλας: Mια πρωτοφανής αρνητική πρωτιά στην Ελλάδα

του Κωνσταντίνου Αρχοντάκη

Η Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας αποτελεί ένα από τα πιο κραταιά παραγωγικά κύτταρα της ελληνικής περιφέρειας, τροφοδοτώντας αδιάλειπτα το εθνικό ΑΕΠ μέσω μιας από τις πιο εύρωστες εξαγωγικές αγροτικές οικονομίες της χώρας. Παρά ταύτα, ο νομός αντιμετωπίζεται διαχρονικά με μια σοκαριστική αδιαφορία από την κεντρική διοίκηση.

Προκειμένου να γίνει κατανοητό το μέγεθος του αποκλεισμού, πρέπει να τονιστεί μια αδιαμφισβήτητη γεωγραφική και διοικητική πραγματικότητα: Η Πέλλα είναι ο ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ νομός σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια που συγκεντρώνει ταυτόχρονα τις εξής τρεις ελλείψεις:

Δεν διαθέτει καμία απολύτως σχολή Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΑΕΙ).

Δεν διαθέτει καμία οδική έξοδο (συνοριακό σταθμό) προς άλλη χώρα, παρά το γεγονός ότι είναι παραμεθόριος.

Δεν διαθέτει κανέναν σύγχρονο, κλειστό αυτοκινητόδρομο (οδικό δίκτυο υψηλών ταχυτήτων).

Αυτό το «τριπλό τείχος» απομόνωσης στραγγαλίζει την τοπική κοινωνία, εμποδίζει κάθε εξωτερική εισροή χρήματος και οδηγεί σε μια βίαιη οικονομική και πληθυσμιακή συρρίκνωση.

Οδικός και Σιδηροδρομικός Στραγγαλισμός

Οδικό Δίκτυο: Κατά τον σχεδιασμό της, η Εγνατία Οδός (Α2) παρέκαμψε πλήρως την Πέλλα. Ο νομός παραμένει χωρίς οδικό δίκτυο προδιαγραφών αυτοκινητοδρόμου. Οι καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση του άξονα Θεσσαλονίκη–Γιαννιτσά–Έδεσσα κρατούν τις μεταφορές εγκλωβισμένες σε επαρχιακούς δρόμους περασμένων δεκαετιών, αυξάνοντας το κόστος για τις επιχειρήσεις και την επικινδυνότητα για τους πολίτες.

Σιδηροδρομικός Αποκλεισμός: Το υφιστάμενο δίκτυο τρέχει νότια για να εξυπηρετήσει προκλητικά και αποκλειστικά τον Νομό Ημαθίας (Πλατύ, Βέροια, Νάουσα). Το μεγαλύτερο αστικό και εμπορικό κέντρο της Πέλλας, τα Γιαννιτσά, είναι πλήρως σιδηροδρομικά αποκομμένο, αναγκάζοντας τους πολίτες σε αποκλειστική εξάρτηση από το οδικό δίκτυο και τα ΚΤΕΛ.

Σύνορα-«Φάντασμα» και Μηδενική Πρόσβαση στο Εξωτερικό

Ενώ η Πέλλα μοιράζεται φυσικά σύνορα με τη Βόρεια Μακεδονία, είναι ο μόνος διασυνοριακός νομός χωρίς πύλη εξόδου. Λόγω έλλειψης οδικού περάσματος, όλος ο διερχόμενος τουρισμός και το εμπόριο εκτρέπονται αναγκαστικά στους όμορους νομούς (Τελωνείο Ευζώνων στο Κιλκίς και Τελωνείο Νίκης στη Φλώρινα). Η Πέλλα περιορίζεται σε ένα εσωτερικό εμπορευματικό τελωνείο στη Σκύδρα, στερούμενη τα εκατομμύρια ευρώ της διεθνούς κίνησης.

Ακαδημαϊκή Ερήμωση και Οικονομική Αιμορραγία

Μετά το κλείσιμο και τη μεταφορά των τμημάτων από την Έδεσσα, η Πέλλα στερείται πανεπιστημιακής παρουσίας. Αντί ο νομός να προσελκύει φοιτητές που θα τόνωναν την τοπική αγορά (ενοίκια, εστίαση, λιανεμπόριο), συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο: οι τοπικές οικογένειες εξαναγκάζονται να εξάγουν το εισόδημά τους σε άλλες πόλεις (Θεσσαλονίκη, Κοζάνη, Ιωάννινα κ.ά.) για να σπουδάσουν τα παιδιά τους.

Για την άμεση άρση αυτής της ιδιότυπης «απομόνωσης», οι πολίτες εύλογα διεκδικούν:

Σιδηροδρομική Σύνδεση με τον Προαστιακό: Άμεση χάραξη και κατασκευή της νέας, πεδινής σιδηροδρομικής γραμμής για την απευθείας σύνδεση Γιαννιτσών–Θεσσαλονίκης, με προέκταση προς Σκύδρα και Έδεσσα.

Ολοκλήρωση Οδικού Δικτύου: Ταχύτατη κατασκευή του νέου οδικού άξονα Θεσσαλονίκη–Γιαννιτσά–Έδεσσα, καθώς και του κάθετου άξονα σύνδεσης με την Εγνατία Οδό.

Διάνοιξη Συνοριακού Περάσματος: Εξέταση της δυνατότητας διάνοιξης οδικής διόδου στην περιοχή της Αλμωπίας, ώστε ο νομός να αποκτήσει επιτέλους πρόσβαση στο εξωτερικό και να μπει στον διεθνή εμπορικό και τουριστικό χάρτη.

Αποκατάσταση Ακαδημαϊκής Υπόστασης: Ίδρυση νέων Πανεπιστημιακών Τμημάτων (ΑΕΙ) με γνωστικά αντικείμενα άμεσα συνδεδεμένα με την ισχυρή τοπική αγροδιατροφική βιομηχανία, τον τουρισμό και τα Logistics.

Η Πέλλα δεν ζητά προνομιακή μεταχείριση, αξιώνει το τέλος του ιδιότυπου αποκλεισμού της. Η πολιτεία οφείλει να ανταποδώσει στον νομό τις υποδομές που αναλογούν στην τεράστια παραγωγική του προσφορά και να σταματήσει να τον αντιμετωπίζει ως περιοχή δεύτερης κατηγορίας.